Balkanski Sibir i srpski Tibet

0

Najveća visoravan na Balkanu i jedna od najvećih u Evropi, najhladnije mesto u Srbiji i predeo jedinstvenih prirodnih lepota, ukratko-Pešter. Na nadmorskoj visini od 900 do 1200 metara, Pešterska visoravan se nalazi u jugozapadnoj Srbiji i predstavlja planinsku zaravan. Središte Peštera zauzima opština Sjenica, a manji delovi ove visoravni zalaze u opštine Novi Pazar i Tutin. Veruje se da je ovde nekada bilo veliko jezero koje je oteklo kroz mnogobrojne krečnjačke ponornice.

Petrova crkva                                            Foto:tonp.rs

U srednjem veku, u severnom rubu ove visoravni ovde je bila Raška, centar srpske srednjovekovne države. U blizini današnjeg Novog Pazara osnovan je srednjovekovni grad Ras. Pešter je tako postao središte srpske srednjovekovne duhovnosti, kao i političkog i ekonomskog života. Ovaj deo naše zemlje poznat je i pod nazivom Sandžak, kako su ga nazvali Turci, nakon što su ga u petnaestom veku okupirali i naselili. Tada je postao centralno trgovačko mesto između Male Azije i Bosne, glavno tursko trgovačko uporište u Evropi. O ovom periodu, odnosno boravku Osmanlija na ovom području, svedoče brojni spomenici islamske kulture. U centru Sjenice, nalazi se džamija Sultan Valide, zadužbina sultanske porodice iz devetnaestog veka, tačnije majke sultana Abdulhabida. Sagrađena je sa kubetom (kupolom) bez ijednog stuba i predstavlja arhitektonski jedan on najlepših islamskih spomenika u Srbiji.

Džamija Sultanija Valida/wikipedia

Pešter je poznat je po specifičnoj mikro-klimi, naročito oštroj tokom zimskog perioda. Na mestu Karajukića Bunari, na obodu Peštera, izmerena je najniža temperatura u Srbiji, od -39,8°C, 26. januara 2006. godine. Zbog toga ga neki nazivaju “Balkanski Sibir”, a zbog geografskog položaja, klime i istorijski značajnih lokaliteta i “Srpski Tibet”.

Sa Pešterske visoravni pruža se fascinantan pogled na beskrajno prostranstvo netaknutog zelenila, kao i na planine Goliju, Javor, Zlatar i Ozren. Bistre i hladne vode reka Uvac, Vapa, Jablanica, Dubočica, na samom kraju svog toka formiraju tri prelepa jezera – Uvačko, Zlatarsko i Sjeničko. Vode na Pešteru krivudaju, pa reke sa svojim koritima prave neverovatne prizore, od kojih zastaje dah. Reka Uvac je duboko usekla svoje korito u krečnjačke stene i formirala sužene klisurasto-kanjonske doline sa liticama koje se izdižu do 350 metara. Jedinstven izgled imaju uklješteni meandri, a zbog svoje neverovatne lepote prozvani su „srpski Kolorado“.

Priroda se ovde zaista poigrala, pa je svojom čarolijom oslikala nepregledne livade, pašnjake i prave poljane.

U ovom predelu očuvane i čiste lepote nalazi se rezervat prirode Uvac, koji je proglašen za zaštićeno prirodno dobro 2006. godine. Stanište je beloglavog supa, retke i ugrožene vrste orla lešinara impozantne veličine i raspona krila od skoro tri metra. U ovom rezervatu postoji najveća kolonija ove vrste orlova na Balkanu i jedna od većih u Evropi. U sastavu ovog rezervata nalaze se i dve pećine, Ledena i Ušačka pećina, koje su spojene jamom i tako je obezbeđen prolaz kroz svodove sa najlepšim pećinskim nakitom, dvoranama koje su visoke i do 48 metara i ponorima u kojima se čuje samo huk vode. Inače, Pešter predstavlja pravo pećinsko carstvo, koje se proteže na više od šest kilometara i najveći je pećinski sistem u našoj zemlji.

Najstarija crkva u Srbiji nalazi se, upravo, na području Peštera. Reč je o crkvi Svetog Petra i Pavla, koja se nalazi u Pupama, 16 kilometara udaljena od Novog Pazara. Bila je srednjovekovno episkopsko sedište i saborno mesto srpskih vladara. Sačuvano je nekoliko slojeva fresaka od kojih je najveći deo iz 13. veka. Takođe, na izvoru reke Raške, nalazi se manastir Sopoćani, koji spada u najlepše manastire u Srbiji, jednu je od najvećih svetinja i biser srednjovekovne gradnje i fresko slikarstva. Pored njega, tu je i manastir Đurđevi Stupovi, koji je sagradio Stefan Nemanja u znak zahvalnosti Svetom Đorđu, koji ga je, po legendi, spasao tamnice. Ovaj manastir ime je dobio po visokim zvonicima, jedinstvenim u srpskom srednjovekovnom graditeljstvu.

Poslednjih godina, Pešterska visoravan postala je omiljeno mesto za sve one koji vole uživanje u netaknutoj prirodi, istraživanje i upoznavanje nekih novih terena, pešačenje uređenim stazama, ali i za sve ljubitelje skijanja. Nedaleko od Sjenice, na samo 5 kilometara, nalazi se Ski-centar „Žari“, sa dve ski staze za nordijsko i alpsko skijanje. Ovaj centar uređen je po savremenim standardima, pa ga posećuju brojni ljubitelji zimskih sportova, s obzirom na to da se ovde priređuju i međunarodna takmičenja u nordijskom skijanju. Idiličnu sliku Peštera upotpunjuje gostoprimstvo i vedar duh ovdašnjih domaćina, koji će svakog gosta poslužiti nadaleko čuvenim sjeničkim sirom, kajmakom, sudžukom i jagnjetinom, jedinstvenog ukusa zbog paše na pašnjacima koji su daleko od zagađenja. Postoje i poslastice koje se mogu probati samo na Pešteru, poput specijaliteta od ovčjeg mleka ili jela od heljde. Sve sa ukusom prirode i čistog zdravlja.

Tradicionalna kuhinja, netaknuta, pomalo divlja, priroda fascinantan pogled i očaravajuće čist vazduh, delić su onoga što ovaj kraj pruža svima onima koji žele da uživaju svim čulima i dožive pravu avanturu.

Ostavite svoje mišljenje