Kamena kruna nad Dolinom jorgovana

0

 

Predanje kaže da je nepristupačna dolina Ibra postala oaza opojnog mirisa jorgovana kada su oni ovde posađeni kao dokaz ljubavi srpskog Kralja Uroša I Nemanjića prema svojoj budućoj supruzi, francuskoj princezi Jeleni Anžujskoj. Kralj je imao želju da ovaj predeo njegovu izabarnicu podseća na Provansu, pa su strme litice Ibra i  danas poznate kao Dolina jorgovana.

I baš tu, iznad doline, uzdiže se srednjovekovno utvrđenje – grad Maglič koji predstavlja pravi primer srednjovekovne vojne arhitekture. Veruje se da je grad ime dobio po gustoj magli koja ga često okružuje. Misteriozan nastanak ovog zamka doveo je do brojnih legendi i teorija o tome u koje vreme je izgrađen i ko je bio graditelj. Neki istoričari i areheolozi ga povezuju upravo sa Kraljem Urošem I, dok  drugi nalaze  potvrde ostalih teorija o vremenu njegovog nastanka.

Maglič- gravira iz XVII veka

Misterija vremena gradnje

Ostaci veličanstvenog srednjovekovnog grada – tvrđave, koji danas postoje, potiču sa kraja XIII veka, kada je ovo utvrđenje sagradio arhiepiskop Danilo Drugi, koji je u XIII i XIV veku bio veoma cenjen na dvoru Nemanjića. Kao desna ruka kralja Milutina, ovaj monah koji je nosio mač, bio je komandant odbrane Hilandara. Kao državnik, književnik, arhijerej i monah plemićkog porekla imao je veliki uticaj na život srpskog naroda ovog doba. Istoričari smatraju da je njegov uticaj bio je presudan za postavljanje svih kraljeva posle Milutina. Pored toga, zajedno sa svojim učenicima napisao je najznačajnije delo o srpskim vladarima srednjeg veka – “Žitija kraljeva i arhiepiskopa srpskih

Međutim, arheološka istraživanja su dala dokaze da je utvrđenje Maglič postojalo i pre Danila, u doba Vizantije, pa se njegov nastanak, po njima, vezuje za XII vek, o čumu svedoče delovi dva zida i jedne kule. Danilo ga je, po ovoj teoriji, iz temelja obnovio, skrivajući ostatke vizantijske gradnje. Napravio je palatu, pa je Maglič postao feudalni dvorac zapadnog tipa iz koga je donosio bitne državne i crkvene odluke. U njemu su pisane i crkvene knjige, i upravo se u Danilovim spisima, tek 1337. gdine,  Maglič prvi put pominje.

Period mira u kome nije bilo velikih ratova i dalji razvoj srpske srednjovekovne države, kao i pomeranje njenog središta ka jugu, ka Kosovu i Metohiji, bili su presudni da Maglič postane prvi dvorac na ovim prostorima, jer je njegov vojni i strateški značaj postajao sve manji.

Foto-www.video-produkcija.rs

Dalja istraživanja i ostaci keramike dali su potvrede i teoriji da je dvorac na nepristupačnoj steni na 150 metara iznad nivoa reke Ibar sagradio Stefan Prvovenčani, kako bi sprečio prodor Huna i Bugara. Arheolozi kažu da je neverovatno i to kako je stena na kojoj je dvorac napravljen presečena na dva dela, jer bi to i za današnju tehnologiju bio veliki izazov. Ovakakav položaj Magliča bio je idealan za sprečavanje brzih osvajanja. Oivičen sa tri strane rekom, za pešake je danas dostupan samo sa zapadne strane.

1459. godine priključen je Osmanskom Carstvu, nakon što su Turci ušli u Smederevo. Tad postaje sedište Magličke nahije koja se prostirala od Požege i Čačka do Trstenika i Kopaonika. Tursaku posadu grada 1516. prema spisima iz te godine, činilo je 20 vojnika.

Foto.wikipedia.org

Nakon ustanka 1683. godine Maglič biva oslobođen i odatle otpočinju udari po osmanlijskim posadama. Međutim, ustanak je propao, a grad je opet bio u posedu Turaka. Ubrzo biva napušten i nikada više nije naseljavan.

U narodu živi i predanje po kome je Maglič sagradila ozloglašena žena despota Đurđa Brankovića, Jerina, koju je narod zvao Prokleta Jerina, pa se Maglič često pominje kao Jerinin grad.

Čuvar druma i svetinja

Podignut na dvadeset kilometara od Kraljeva, visoko na steni, Maglič izgleda kao velika kruna koja vekovima čuva drum kroz klisuru i manastire Žiču i Studenicu, zadužbine Stefana Prvovenčanog, pa se veruje da i on može biti neimar grada.

Foto:www.kraljevgrad.com

Njegov položaj i način na koji je građen učinili su da odoli vremenu i da ostane dobro očuvan. Unutrašnjost utvrđenja obuhvata 2190 kvadratnih metara gde se ulazi kroz dve kapije. Grad čini i osam kula povezanih bedemima. Iznad šanca usečenog u stenu, od koga je kamen ugrađen u tvrđavu, izdiže se prva kula – donžon, dva puta viša od ostalih, koja je imala ulogu osmatračnice. Tri kule, jedna uz drugu, smeštene su sa jugozapadne strane. Između prve i druge kule nalazi se prvi ulaz, dok se drugi nalazi u trećoj kuli.

Ovde se izdvajaju dva dvorišta –  istočno i zapadno u kome postoje ostaci crkve Svetog Đorđa, kao i velike palate, ali i dve cisterne za vodu koje su ukopane u kamen.

Nakon Prvog Svetskog rata grad je delimično saniran.

1979. godine proglašen je spomenikom kulture od izuzetnog značaja, a osamdesetih godina izvođeni su konzervatorski radovi.

2013. godine otvoren je Eko muzej zahvaljujući saradnji i finansiranju Grada Kraljeva i Italije.

Foto:www.kraljevgrad.org

Ostavite svoje mišljenje