„Crkvu gradi umire od gladi“

0

Brojni manastiri i crkve se nalaze van granica naše zemlje, pa stoga i ne čudi činjenica da u gradu najbrojnije srpske emigracije postoji petnaest pravoslavnih hramova. Među njima su i dva manastira. To su manastir Nova Gračanica i manastir Sveti Sava. Upravo za izgradnju ovog manastira i za njegovog zadužbinara vezuje se nastanak izreke – „Crkvu gradi, umire od gladi„. Ali krenimo od početka…

Manastir Sveti Sava, najstariji srpski hram u Čikagu, nalazi se u njegovom predgrađu, gradiću Libertivilu.

Sagrađen je 1927.godine i zadužbina je Mandarija Uskokovića, prvog srpskog episkopa u Americi. Mandarije je rođen u uglednoj kapetanskoj podgoričkoj porodici, 1889.godine, kao Ivan Uskoković. U svojoj dvadesetoj godini, nakon školovanja u Podgorici i Beogradu, zamonašio se u manastiru Žiča i postao jerođakon Mardarije Uskoković.

Po nagovoru Mitropolita srpskog Dimitrija odlazi u srpsko podvorje u Moskvu gde završava bogosloviju i duhovnu akademiju. U Rusiji je proveo dvanaest godina, stekao veliki ugled i dobio značajne funkcije u ruskoj crkvi.

Ruski sinod ga iz Moskve šalje u Ameriku 1917.godine, kao načelnika srpske misije u Americi. Njegov dolazak na Američko tlo doneo je nove odnose i mnoge promene u organizaciji Srba i srpske crkve u ovoj zemlji.

Mandarije je već na početku i pri samom dolasku imao brojne planove. Želeo je da stvori srpski duhovni centar sa manastirom i velikim imanjem koje bi mogao izdržavati srpske monahe, siročad poginulih radnika i iznemogle, kao i da pri njemu budu kulturni i školski sadržaji.

U te svrhe kupio je ogromno imanje u Libertivilu o kome se starao jednako brižno kao i o srpskim vernicima i njihovom okupljanju u Americi. 1921.godine formirana je američko-kanadska eparhija, ali je Mandarije tek 1926.godine izabran za njenog prvog episkopa.

Kralj Petar II Karađorđević

Njegova želja da sagradi manastir ispunila se 1927.godine uprkos teškim uslovima i velikim potresima koji su tada pogađali srpsku crkvu i sam srpski narod. Ne mareći za sebe i imajući pred sobom jasan cilj, Mandarije se odricao svega. Vredno i mukotrpno je radio želeći da svim srpskim vernicima u Americi ostavi svetinju koja će zauvek čuvati pravoslavlje u središtu američkog kontinenta. Sakupljao je priloge po Crnoj Gori i Americi, a jedan od najvećih donatora koji je prepoznao veliku Mandarijevu želju, bio je i Mihailo Pupin. Koliko je Mandarije bio čvrst u svojoj nameri govori i priča po kojoj je neretko bio gladan, odvajajući  od svojih usta da ova svetinja bude izgrađena. I tada je u narodu nastala izreka: „Crkvu gradi, umire od gladi“.

Mandarije je za vreme svoje službe uspeo da uspostavi red u srpskim crkveno-školskim opštinama, koliko god da je to bilo teško postići s obzirom na to kakvo je stanje našao pri dolasku u Ameriku. Naime, srpski vernici bili su do tada pod okriljem Ruske crkve, koja iako voljna da im pomogne vodi svoju politiku koja Srbima nikako nije odgovarala. Apeli srpskih vernika da se njihova pozicija u Americi reši  nisu urađali plodom, pa je među njima nastao opšti haos. Sveštenici cvrkveno-školskih opština naviknuti na neorganizovanost počeli su se ponašati po svojoj volji ne osvrćući se na crkvene kanone.

S obzirom na to da dolazi i do pucanja veza ruske crkve i njene severnoameričke arhiepiskopije, srpski vernici ostaju u izuzetno teškom položaju sve do trenutka kada brigu o njima preuzima Mandarije Uskoković.

Mandarije je umro 1935.godine u četrdeset šestoj godini. Sahranjen je u Libertivilu u manastiru koji je bio njegovo delo i u koji je uložio sav svoj imetak, trud i posvećenost.

Prvi Srpski crkveno-narodni sabor u manastiru održan je od 1. do 5. septembra 1927. godine.

Od svog osnivanja pa do 1963. godine bio je sedište Eparhije američko-kanadske, od 1963. pa do 1991.godine sedište Mitropolije srednje-zapadnoameričke, a od 1991. do 2011. godine Mitropolije libertivilsko-čikaške. 2011. godine, odlukom Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve, manastir je dobio status stavropigijalnog manastira, odnosno manastira pod direktnom upravom patrijarha srpskog, zbog svog duhovnog, istorijskog i kulturnog značaja.
Manastiru je pripalo i trinaest hektara zemlje koju je kupio Episkop Dionisije Milivojević.

U samom manastiru sahranjen je  kralj Petar II Karađorđević, čije su mošti 2013 godine prenesene u Crkvu Svetog Đorđa na Oplencu, gde se nalaze porodične grobnice porodice Karađorđević. On je bio jedini krunisan kralj  koji je sahranjen na američkom tlu.

 

Pored njega, ovde je sahranjen i Mitropolit libertivilsko-čikaški Hristofor Kovačević 24. avgusta 2010.godine, kao i episkopi Firmilijan Ocokoljić i Dionisije Milivojević. U manastirskoj crkvi sahranjen je i Jovan Dučić, čije su mošti prenete u Srbiju 2000 godine.

Na groblju koje se nalazi u dvorištu manastira, nalazi se oko 2.000 grobova. U njemu je sahranjeno pola srpskih članova i veliki broj ministara Vlade Kraljevine Jugoslavije. Na groblju se nalaze spomenici generalu Dragoljubu Mihailoviću, vojvodi Momčilu Đujiću i Pavlu Đurišiću. 2007 godine je spomenik Pavlu Đurišiću premešten u novoosnovanu „Aleju srpskih velikana“ pored spomenika Dragoljubu Mihailoviću, a zatim je pored postavljen spomenik Momčilu Đujiću.

Na ovom groblju se nalazi i spomenik vladike Nikolaja Velimirovića, koji je predavao na Bogoslovsko teološkom fakultetu, koji postoji u okviru manastira Sveti Sava.

Ostavite svoje mišljenje