Srpska svetinja u „zlatnom gradu“

0

Johanesburg ili „zlatni grad“, kako ga još zovu, bio je još u devetnaestom veku, mesto gde su neki Srbi našli utočište.
Razlog zbog kog su se mnogi narodi doseljavali u Afriku bilo je najpre otkriće dijamanata u Kimberliju, a nešto kasnije i zlata u Johanesburgu.

tekst 10Prvi Srbi na ovaj deo afričkog kontinenta dolaze već 1880.godine. Život prvih doseljenika u Južnoj Africi bio je vrlo težak. Živeli su u primitivnim radničkim naseljima, bez novca, a često i bez osnovnih sredstava za život. Među prvima koji je iz rodne Boke krenuo na daleki put i došao na afričko tlo, bio je Ilija Anteljević. Zahvaljujući vrednom i mukotrpnom radu, postao je ugledan i izuzetno bogat čovek. Preko njega je, kasnije, u ovaj deo sveta došlo još mnogo ljudi iz Boke, koji su u želji da se obogate, zarade novac i vrate kući, napuštali svoje ognjište. Sem iz Boke, na ovaj deo afričkog kontinenta dolaze Srbi i iz drugih delova Srbije i drugih zemalja, pa tako nastaje prva srpska kolonija u Južnoj Africi. Ova kolonija vremenom se uvećavala, jer su pored Srba sa srpskih prostora, ovde dolazili i Srbi koji su najpre svoju zemlju napustili i otišli u Ameriku i Australiju gde su radili kao kopači zlata. Otkriće dijamanata i zlata u Južnoj Africi, bio je odličan povod da Srbi napuste Ameriku i Australiju, gde su se nalazišta zlata već praznila i dođu u Afriku. Takođe, srpska kolonija se širila i dolaskom novih porodica za vreme balkanskih ratova, kao i Prvog svetskog rata.

tekst 10 aPre Prvog svetskog rata osnovano je društvo „Slovenska zora“, koje je organizovano radilo i okupljalo sve Slovene u ovoj zemlji. Rad društva bio je uspešan sve do početka Drugog svetskog rata. Takođe, za vreme Prvog svetskog rata u Johanesburgu je osnovana zajednica srpskih žena. Ta zajednica, kako po svojoj funkciji tako i po ciljevima svoga rada, podsećala je na kolo srpskih sestara.

Zbog materijalnog osiromašenja i ratnih razaranja koje je Prvi svetski rat ostavio za sobom, mnogi Srbi su bili prinuđeni da se sele iz svoje otadžbine u potrazi za sigurnijim životom. Mnogi su se opredelili za Južnu Afriku.
Baš kao i prvi i Drugi svetski rat doneo je novi priliv Srba u Južnu Afriku. Mnogi od njih kažu da su verovali da će u dalekoj zemlji zaraditi, obogatiti se i vratiti u Srbiju. Ipak veliki je broj onih koji se u svoju zemlju nikada nisu vratili.
Danas, u Južnoj Africi živi više od 20.000 Srba. Okupljeni su oko južnoafričke parohije Srpske pravoslavne crkve i hrama Svetog apostola Tome u Johanesburgu.

Od prvih doseljavanja Srba na tlo Afrike, pa do kraja Drugog svetskog rata, Srbi nisu imali mesto za okupljanje i održavanje crkveno-liturgijskog života. Tek 1952. godine osnovana je crkveno-školska opština „Sveti Sava“ u Johanesburgu i imala je cilj da omogući okupljanje, međusobnu komunikaciju i podršku tamošnjim Srbima. Ideja o osnivanju počela je u udruženju Kraljeve Jugoslovenske Vojske „Draža Mihajlović“ 1950.godine. Skupljana su dobrovoljna sredstva i nakon dve godine, 27.juna 1952.godine, na osnivačkoj skupštini jeromonah Sava Ignjatović zvanično osniva prvu Crkveno školsku opštinu „Sveti Sava“. Prvu službu koju je služio jeromanah bila je i prva slovenska služba u Južnoj Africi, a održana je 29.juna 1952.godine.

tekst 10 fDve decenije kasnije, sedamdesetih godina dvadesetog veka, nakon priliva srpskog naroda u Johanesburg u periodu od 1950 do 1960 godine, počinje razmišljanje, sada već uspešnih poslovnih Srba, o izgradnji crkve.

1977. godine Crkvena opština je uspela da od dobrovoljnih priloga u Saninghil Parku u opštini Sandton u predgrađu Johanesburga, kupi imanje od 20.000 kvadratnih metara. Tako se došlo do prostora na kome će
Mile Stojaković iz Bosanskog Grahova, finansirati podizanje srpskog hrama i tako postati njegov ktitor. Njegova jedina želja bila je da hram u Johanesburgu bude kopija hrama iz Bosanskog Grahova i da bude posvećen Svetom apostolu Tomi, koji je bio njegova krsna slava.

Pored hrama, crkvena opština je želela da se sagradi i crkveni centar sa crkvenom dvoranom i parohijskim domom.
Veliki doprinos za izgradnju svega toga dalo je Udruženje boraca kraljevske jugoslovenske vojske. Zahvaljujući prodaji kuće koja je služila za njihove potrebe, obezbedili su 17.000 runda, koje su donirali crkvenom centru.

Temelje za Dom i ostale objekte podigao je Dragoljub Popovic. Njih je osveštao Nikolaj Mrća, episkop australijsko-novozelandski, 21.maja 1978.godine. Tako je za samo godinu dana kupljeno zemljište i izgrađen hram Svetog apostola Tome. Zvono za hram poklonila je gospođa Milka Stakic, ikonostas, odnosno, konstrukciju “Kolo srpskih sestara“, a lustere udruzenje Kraljeve jugoslovenske vojske.

tekst 10 cProšlo je više od tri decenije, a ovaj, jedini hram Srpske Pravoslavne crkve u Africi i dalje privlači veliki broj Srba u svoje okrilje, gde neguju svoj jezik, svoju veru i prenose ih na nove generacije. Posebna pažnja ovde se poklanja najmlađima. Zato je na prostranom crkvenom imanju pored prelepog hrama uređeno i igralište za decu. Pored igrališta, za decu je izgrađena i posebna dečija crkva, Svetosavska kućica u kojoj se nalaze ikone, mali stolovi i stolice za decu, tabla za crtanje i pisanje, igračke i veliki broj dečjih knjiga i slikovnica. Sve ovo napravljeno je s namerom da se privuče što veći broj srpskih vernika, koji će zajedno sa svojom decom dolaziti u hram i negovati svoje pravoslavlje. Najveći broj Srba, čak nekoliko hiljada, okuplja se i dolazi u crkvu Svetog Tome na Badnje Veče i Uskrs, ali i na druge velike praznike, kao što je Savindan, Vidovdan, Tomindan, koji je ujedno i crkvena slava.

Ostavite svoje mišljenje